TYPY HERBAT
Zanim przystąpimy do szczegółowego podziału herbat warto pamiętać ,że dzielą się one na te klasyczne , naturalnie różniące się między sobą technikami obróbki, różnorodnością smaków, długością parzenia i na aromatyzowane zawierające dodatki w postaci kwiatów (jaśmin , róża , bławatek) , suszonych owoców (mango, truskawka, pomarańcz) , trawy cytrynowej czy przypraw.
Herbaty różnią się między sobą długością procesu obróbki a w szczególności długością procesu fermentacji. W związku z czym można dokonać pewnego podziału na kilka typów herbat : białe , żółte, zielone , czarne, czerwone , oolong, rooibos, yerba mate .
Biała – Rzadko spotykane herbaty , poddawane procesowi więdnięcia, produkowane w Chinach i na Sri Lance. Odmiany białej herbaty należą do najdroższych na świecie np.: YIN ZHEN. Biała herbata powstaje z liści i nie rozwiniętych pąków zbieranych wczesną wiosną. Jak głosi legenda zbierana była przez dziewice w jedwabnych rękawiczkach tak aby chronić liście przed uszkodzeniem, przeznaczona była tylko dla rodów wysoko sytuowanych.
Do jej produkcji zrywa się tylko pączek i dwa listki wierzchołkowe. Jest ona ręcznie zrywana raz do roku. Liście białej herbaty suszone w naturalnych warunkach mienią się odcieniem srebra i posiadają delikatne włoski. Biała herbata ma silne działanie antymutogenne pozwalające zapobiedz rakowi.
Wpływa na obniżenie złego cholesterolu, poprawia krążenie krwi, działa dobrze na cerę.
Najlepiej zaparzać jedną łyżeczkę herbaty na filiżankę o temperaturze wody 70-85 ˚C parząc od 7 do 9 minut.
Żółta- Wyjątkowa rzadkość na polskim rynku, ze względu na ograniczoną podaż i bardzo wysoką cenę jest prawie nieznana w Europie co jest po części wynikiem jej zakazu wywozu z Chin. Obowiązujący przez stulecia zakaz spowodował, że jej cena jest wysoka. Nazywana herbatą cesarską ze względu na jej kolor, który był kolorem cesarza. Do dziś nie jest znana tajemna receptura produkcji. Wiadomo jedynie, że podaje się ją dodatkowemu procesowi fermentacji. Jej wyjątkowy smak i aromat otrzymywano poprzez pakowanie jej w liście bambusa. Żółta herbata pomaga w oczyszczaniu organizmu działa odprężająco i relaksująco.
Najlepiej zaparzać jedną łyżeczkę herbaty na filiżankę o temperaturze 80-90 ˚C parząc od 3 do 5 minut.
Zielona – Zaraz po zerwaniu liście pozostawia się do przeschnięcia, po czym w wyniku obróbki zatrzymuje się proces fermentacji. Stąd należy do grupy herbat nazywanych niefermentowanymi. Jej produkcja odbywa się mechanicznie jedynie w przypadku produkcji najlepszych herbat zielonych stosuje się metody ręczne. Przez wielu producentów i smakoszy herbaty uznawana jest ona za najbardziej naturalną ze wszystkich herbat. Już filiżanka zielonej herbaty wykazuje aktywność antyoksydacyjną, większą niż porcja brokuł , szpinaku, marchwi , czy truskawek. Traktowana w Tybecie za niemal napój święty działa przeciw miażdżycowo obniżając poziom cholesterolu i trójglicerydów, przeciwzakrzepowo, wzmacnia funkcje immunologiczne, działa przeciwnowotworowo, pobudzająco i odprężająco, wzmacnia zęby i chroni przed próchnicą, poprawia pamięć i zawiera wiele witamin ( B1,B2,B6, K, PP, A,C).
Najlepiej zaparzać według japońskiej tradycji w naczyniach glinianych zalewając wodą o temperaturze od 60 do 90 ˚C parząc 3-4 minuty.
Czarna – Jedna z najpopularniejszych na świecie herbat jest często stosowana wraz z mieszankami aromatyzowanymi, dla których jest doskonałą bazą. Zdecydowanie największymi producentami czarnej herbaty są Indie ,Chiny, Sri Lanka, Indonezja i Japonia. Przed poddaniem liści procesowi fermentacji zwija się je, dzięki czemu zmiażdżone liście efektywnie uwalniają substancje. Czarna herbata może być sprzedawana w postaci liściastej jako drobne liście, łamane ; proszkowej i pylistej.
Czarna herbata wpływa na poziom hormonu stresu w organiźmie przez co daje poczucie odprężenia i wyciszenia. Już jedna filiżanka mocnego naparu czarnej herbaty ułatwia krążenie i odżywia mięsień sercowy. Wspomaga leczenie infekcji żołądkowych , zmniejsza poziom złego cholesterolu.
Wyżej ocenia się herbaty o liściach całych , gdyż jest wtedy lepiej chroniony aromat herbaty, mniej wietrzeje i mniej pochłania wilgoci. Wskaźnikiem jakości dobrej czarnej herbaty jest obecność w niej nie rozwiniętych białych pączków, są to tzw. tipsy. Można je spotkać w herbatach o najwyższej jakości.
Najlepiej zaparzać zalewając ,,białym wrzątkiem’’ o temperaturze 95˚C parząc 3-5 minut.
Czerwona- Popularna u nas herbata czerwona pochodzi z Chin, z prowincji Yunnan. Rozpoznawalna po wspaniałym niepowtarzalnym aromacie otrzymywanym w czasie procesu fermentacji. Popularna odmiana herbaty czerwonej to pu-erh.
Herbata czerwona dojrzewa w ciemnych grotach i dobrze gdy spożywana jest tuż po zaparzeniu, gdyż jakościowo jest wtedy najlepsza.
Pomaga w pozbyciu się zbędnych kalorii, obniża poziom cholesterolu, poprawia krążenie obwodowe i mózgowe , hamuje zmiany miażdżycowe, obniża ciśnienie, ma właściwości moczopędne, zawarty w niej fluor zapobiega próchnicy, pomaga w koncentracji i poprawia pamięć.
Najlepiej zaparzać pół łyżeczki na filiżankę herbaty zalewając wodą o temperaturze 95˚C parząc od 3 do 5 minut.
Najlepiej pić bez dodatków.
Oolong- Zwana półfermentowaną jest produkowana w Chinach i na Tajwanie. Liście po zbiorze poddawane obróbce podczas której proces fermentacji przebiega krócej w około 20%. A na Tajwanie Oolong poddawany jest fermentacji w 60%, przez co jest ciemniejszy i daje ciemniejszy napar. Jeszcze krótszemu czasowi fermentacji poddawana jest herbata puszong wykorzystywana do produkcji herbat jaśminowych i innych aromatyzowanych.
Herbata Oolong pomaga w regulacji przemiany materii, ułatwia spalanie tkanki tłuszczowej , poprawia pamięć, chroni przed niewydolnością nerek, wygładza skórę.
Herbaty te mają intensywny trochę korzenny aromat i zapach. Znajdują się ciekawe określenia , nazywając je ,,smoczymi herbatami,, , ze względu na kształt smoka jaki przypominają po zaparzeniu.
Najlepiej zaparzać pół łyżeczki herbaty na filiżankę w czasie 5 minut o temperaturze wody 95˚C.
Rooibos – Napój ten znany jest stosunkowo krótko. Rozpowszechnił go rosjanin Beniamin Ginsberg, wypromował i wprowadził na rynek. Rooibos nie jest typową herbatą. Produkowany jest z czerwonokrzewu znanym pod nazwą Redbush i Redbosh . Krzew czerwonokrzewu osiąga wysokość do 2 metrów , liście przypominają igły sosnowe, kwitnie na żółto w październiku , popularny w Afryce Południowej.
Rooibos zawiera bogactwo minerałów (magnez , żelazo , potas itp.) , bogaty w antyutleniacze nie zawiera kofeiny przez co można podawać bez przeszkód dzieciom, pomaga przy bólach głowy, nie zawiera konserwantów ani barwników. Pomaga w przypadku alergii i kataru siennego.
Najlepiej zaparzać jedną łyżeczką na jedną filiżankę wody o temperaturze 95˚C parząc 3-5 minut.
Yerba Mate- Pochodząca z Argentyny herbata znana była Indianom Guarani, którzy pili napar z liści ostrokrzewu paragwajskiego. Nazwę Yerba Mate zawdzięcza najprawdopodobniej Jezuitom, którzy zaczerpnęli ją z łaciny.
Yerba to zniekształcony wyraz herba (zioło), a mati - tykwa w której parzono zioło. Znana jest pod nazwami erva mate, herbatka jezuicka, herbata misyjna, Św Bartłomieja, paraguay Cayi , herbata paragwajska, South American Holly, chimarrao lub cimarron.
Yerba Mate zawiera kilkadziesiąt witamin i mikroelementów w tym mateinę działającą pobudzająco i stymulująco na układ nerwowy. Mateina działa podobnie do kofeiny ale mniej uzależnia. Polecana dla kuracjuszy zmniejsza odczuwanie głodu poprawiając perystaltykę jelit. Obniża także poziom złego cholesterolu, zawiera witaminy ( A,B1,B2,C,E),oraz minerały( żelazo sód , potas,magnez ,wapno).
Calebasse lub Mate –naczynie w którym przyrządza się herbatę. Do produkcji calebasse używa się drewna. Bombilla to rurka , przez którą pijemy napar. Tradycyjne wykonywane były z bambusa, obecnie dużą popularnością cieszą się metalowe rurki z sitkiem.
Sposób przygotowania.
Calebasse po wypełnieniu liśćmi do połowy zatykamy i odwracamy do góry dnem potrząsając. W ten sposób większe liście będą na wierzchu. Następnie przechylamy i wsuwamy bombillę. Zalewamy wodą o temperaturze około 70˚C. Kolejne zalanie należy pić przez bombillę niewielkimi łykami. Gdy pijemy w grupie jedna osoba zajmuje się podawaniem mate kolejnym osobom oraz dosypywaniem liści. Można ja zalewać kilkanaście razy , pamiętając by zgodnie z tradycją oddać liście Matce Ziemi wylewając je na ziemię.
Lapacho –Lapacho bywa nazywane Tacheebo, PAU d’ARCO ,’’Herbata Inków’’ , Ipe Roxo. Napój ten uzyskuje się z kory tropikalnej drzewa Tabeb avellanedeae. Lapacho zawiera liczne minerały , które działają pozytywnie na organizm np. żelazo, jod, potas,miedź, mangan,itp. .
W przeciwieństwie do czarnej herbaty Lapacho nie zawiera garbników i teiny.
Bez obaw można polecić tę herbatę dla dzieci. Lapacho dzięki właściwościom obniżającym ciśnienie krwi , zmniejsza ryzyko zawału serca, łagodzi bóle głowy, można stosować jako środek towarzyszący chemioterapii dzięki właściwościom odtruwającym , skuteczny przy grzybicy .
Systematycznie spożywany zapobiega grypie a co za tym idzie wzmacnia odporność organizmu oraz system immunologiczny , obniża również poziom cukru we krwi , działa detoksykacyjnie , oczyszcza krew i narządy wewnętrzne z toksyn i trucizn.
Poprawne przygotowanie LaPacho polega na dodaniu jednej łyżeczki Lapacho na filiżankę wody oraz gotowaniu od 5 do 15 minut na wolnym ogniu, następnie odstawieniu na 5 minut i odcedzeniu. Do naparu można dodać sok z cytryny , który przyspiesza wchłanianie.
Honey Bush –Ziołowa herbata z miodokrzewu spokrewnionego z czerwonokrzewem znanym pod nazwą Rooibos, pochodząca z Południowej Afryki.
Jest nieco łagodniejsza w smaku od Rooibos , o przyjemnym aromacie i wolna od goryczy, nie zwiera kofeiny , zatem nie działa pobudzająco, na zimno bardzo orzeźwiająca. Miodokrzew występuje w 23 gatunkach , na wiosnę obsypywany jest kwiatami wypełnionymi miodem. W związku z tym napar jest żółto-czerwony , o miodowym i orzeźwiającym zapachu.
Herbata ta jest bardzo naturalna , nie zawiera żadnych dodatków, barwników i konserwantów, herbata relaksuje i łagodzi bezsenność ma także właściwości łagodzące bóle brzucha , jest doskonała dla dzieci z powodu braku kofeiny i garbników .
Należy ją zaparzać dając jedną łyżkę suszu na filiżankę o temperaturze wody 96 oC i parzyć 4-5 minut.
